Marzenia Izabeli Jarugi-Nowackiej o Polsce dla wszystkich, o świecie bez przemocy, o sprawiedliwości społecznej, o niepodzielnych prawach człowieka, w tym prawach socjalnych, prawach kobiet i prawach ludzi kategoryzowanych jako mniejszości, nie mieściły się w głównym nurcie polityki. Jej dorobek parlamentarny  pokazuje, jak bardzo była wytrwała i konsekwentna w walce o sprawiedliwość społeczną i przeciwko nadużyciom władzy i ustawom, które krzywdziły ludzi.

Nasz projekt wziął się ze smutku po śmierci Izabeli Jarugi-Nowackiej i z potrzeby wspólnego działania, aby kontynuować jej polityczny dorobek.

Dzisiaj nasze marzenia nie mieszczą się w urnach wyborczych. Ale, podobnie jak Izabela Jaruga-Nowacka, chcemy skracać dystans między rzeczywistością a wizją Polski opartą na wszystkich prawach człowieka, demokracji uczestniczącej, sprawiedliwości społecznej i zrównoważonym rozwoju. Stąd nasze komentarze, głosy kobiet wykluczanych z dyskursu publicznego i projekt feministycznego, prawo-człowiekowego zielonego zestawu wskaźników do analizy programów wyborczych.

Lewicowa Sieć Feministyczna Rozgwiazda

Zapraszamy do współtworzenia lewicowej sieci feministycznej Rozgwiazda!

Jesteśmy grupą kobiet, które stają w obronie wszystkich niepodzielnych i uniwersalnych praw człowieka, w tym praw kobiet, praw pracowniczych, praw grup określanych jako mniejszości, prawa do czystego środowiska. Pragniemy rozwijać feminizm jako krytykę społeczną i połączyć tematy, którymi się zajmujemy, w ruch wielu spraw. Zabiegamy o szersze zmiany na rzecz sprawiedliwości społecznej i życia wolnego wolnego od nędzy i przemocy. Pragniemy współtworzyć sieć organizacji podzielających te wartości.

O tworzeniu sieci zaczęłyśmy rozmawiać, wspominając Izabelę Jarugę-Nowacką - polityczkę, która przeciwstawiała się dyskryminacji i walczyła o sprawiedliwość społeczną. Nie chcemy, aby jej dorobek został zmarnowany. Zaczęłyśmy już realizować pierwszy projekt: akcję sprawdzania programów kandydatów startujących w wyborach prezydenckich pod kątem problemów, które podejmowała Izabela Jaruga-Nowacka, i wszystkich praw, które uważamy za podstawowe. W ramach tego projektu chcemy  umożliwić publiczną widzialność  grup  kobiet i upolitycznić  sprawy,  których nie bierze pod uwagę polityka głównego, neoliberalno-konserwatywnego  nurtu. Projekt jest dla nas środkiem do celu: budowy feminizmu od dołu.  

Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!

spotkanie odbyło się w siedzibie UFY, w Warszawie, 6.06.2010

6  czerwca 2010 spotkałyśmy się w siedzibie UFY w Warszawie. W spotkaniu wzięło udział 21 kobiet i mężczyzn z Warszawy Wrocławia, Krakowa i Poznania, inspirowanych różnymi lewicowymi tradycjami,  społecznie zakorzenionym liberalizmem i dyskursem niepodzielnych i uniwersalnych praw człowieka, jak i krytyką społeczną  marksizmu i  myślą  anarchistyczną oraz chrześcijańską  sprawiedliwością  społeczną. W czasie spotkania doszłyśmy do konsensusu wokół potrzeby tworzenia lewicowej sieci feministycznej.  

Spotkanie  rozpoczęłyśmy od  zapośredniczonego przez dwa filmy głosu kobiet na temat warunków życia (brak pracy, praca za skrajnie niskim wynagrodzeniem, zatłoczone mieszkania, a nawet brak kanalizacji) w Wałbrzychu i w Krościenku. Pierwszy film opierał się na badaniach Think Tanku Feministycznego w Wałbrzychu, w drugim filmie, przygotowanym przez Towarzystwo Interwencji Kryzysowej, mówiła do nas pani Stanisława, przedstawicielka społeczności romskiej. Dyskusja dotyczyła tego, w jaki sposób kobiety walczą o zmianę swojej sytuacji, jakie (o ile w ogóle) mają możliwości wpływania na politykę szczebla lokalnego, a także tego, co należy zrobić, aby zapobiegać ubóstwu, likwidować je, poprawić warunki ich życia i wesprzeć ich aktywność. Główne bezpośrednie przyczyny ubóstwa to brak pracy, praca za  niskim wynagrodzeniem (pracujący ubodzy), oraz rosnące koszty utrzymania, w tym opłaty za media, podczas gdy bardzo niskie pułapy dochodów uprawniające do pomocy społecznej są zamrożone. Instytucje pomocy społecznej nie mają zapewnionych odpowiednich  środków z budżetu państwa. Obniżenie i zamrożenie pułapów dochodowych statystycznie uniewidocznia skalę ubóstwa, na co nakłada się uniewidocznianie  ubóstwa w dyskursie publicznym. Pomoc społeczna jest  represyjna i nie bierze pod uwagę głosu ubogich. Państwo ingeruje i nadzoruje życie ubogich kobiet, którym grozi odebranie dzieci. Zgodnie z normą sprawiedliwości reprodukcyjnej ludzie mają prawo zarówno do posiadania tylu dzieci, ile chcą, jak do antykoncepcji (edukacja, dostępność środków), a państwo powinno wspierać rodziny w kosztach  wychowania dzieci, ponieważ od tego zależy dobrostan całego społeczeństwa. Także urzędy pracy nie funkcjonują tak jak powinny. Odbywanie wielokrotnych  szkoleń czy staże subsydiowane (firma dostaje bezpłatnego pracownika) nie skutkują pozyskaniem pracy. Podstawowym warunkiem poprawy sytuacji kobiet (i mężczyzn) żyjących w kontekście braku bezpieczeństwa egzystencjalnego są praca za godziwym wynagrodzeniem oraz dostęp do żłobków i przedszkoli. Kobiety z Wałbrzycha mogą dostać niskopłatną pracę w specjalnej strefie ekonomicznej, w której zarobią netto 800 złotych, podczas gdy opłata za przedszkole sięga 600 złotych. Praca jest zorganizowana w systemie trzyzmianowym. Jeśli kobiety nie nie chcą się godzić na te warunki pracy, są wyrejestrowywane z listy bezrobotnych, toteż tracą uprawnienia do pomocy społecznej, oraz obarczane są winą za taką sytuację.  

W dyskusji podkreślałyśmy systemowe uwarunkowania ubóstwa. Wśród jego przyczyn są: neoliberalna polityka gospodarcza i społeczna, uniewidzialnianie biedy, patologizacja ubogich oraz przerzucanie odpowiedzialności za ubóstwo na jednostki. Odpowiedzialność za udzielanie  pomocy ubogim przerzucana jest na organizacje  pozarządowe i kościoły (charytatywność, pomoc udzielana jest tam, gdzie działają te organizacje,  tylko w okresie, na który pozyskały granty – a nie na zasadzie uniwersalnych uprawnień), podczas gdy polityka rządu i zmiana prawa, które powodują ubóstwa bądź mogą mu zapobiegać, nie stają się przedmiotem dyskusji. Jednym z głównych sposobów przeciwdziałania ubóstwu są polityka nastawiona na zwiększanie liczby miejsc pracy oraz podwyższenie płacy minimalnej i zabezpieczanie praw pracowniczych. Tymczasem blisko 30% pracowników w Polsce, w tym 50% młodych ludzi, jest obecnie  zatrudnionych nie na umowach o pracę, ale na tymczasowych cywilno-prawnych kontraktach, których nie obejmuje prawo pracy (prekariat). Dotyczy to różnych grup społecznych, w tym także doktorantek i doktorantow, zarówno osób z wykszatłceniem zawodowym, jak i po studiach. Wiąże się to z brakiem  bezpieczeństwa egzystencjalnego na codzien, brakiem szans na mieszkanie i kryzysem opieki  w przyszłości, kiedy osoby te nie będą miały uprawnień do emerytur. Współtworzony przez Izabelę Jarugę-Nowacką projekt ustawy o podwyższeniu płacy minimalnej (z której poziomem ustawowo związane są inne świadczenia) jest trzymany przez kolejne partie rządzące (PIS i PO) w tzw. zamrażarce sejmowej. W odniesieniu do firm państwo powinno stanowić i egzekwować prawo, a ustawodawstwo powinno być oparte na wszystkich uniwersalnych i niepodzielnych prawa człowieka, w tym na Konstytucji RP z 1997 roku. 

W coraz większym stopniu koszt edukacji, w tym wyższego wykształcenia, przerzuca się na gospodarstwa domowe i jednostki, co skutkuje wzrostem  nierówności.

Również mieszkanie jest prawem, nie towarem. Może funkcjonować rynek mieszkaniowy, ale jednocześnie państwo powinno rozwijać programy budownictwa socjalnego, czego w tej chwili w ogóle nie robi. W Wałbrzychu istnieje bardzo dużo tzw. pustostanów, tymczasem ludzie nie mają gdzie mieszkać, a jeśli zajmują puste mieszkania, płacą  podwójny czynsz i mogą trafić do więzienia. W  kwietniu 2008 młode kobiety, matki z dzielnicy Biały Kamień w Wałbrzychu, podjęły strajk głodowy, żeby zaprotestować przeciwko tej sytuacji.

Na projekcie transformacji politycznie,  ekonomicznie i w sensie bezpieczeństwa  egzystencjalnego własnego i własnych dzieci skorzystało górne 10 % społeczeństwa w kilku wielkomiejskich ośrodkach. Jak pokazują międzynarodowe badania, w porównaniu z innymi krajami OECD grupa ta ma największy udział w dochodach z rynku, oraz mniejszy udział w świadczeniu podatków, a jednocześnie przyczynia się do utrzymania państwa nawet w mniejszym stopniu niż analogiczna grupa w Stanach Zjednoczonych. Transformacją zarządza mikroklasa, która czerpie z tego korzyści, w tym opiniotwórczy "salon". Z paroma wyjątkami żaden z polityków w obecnej kampanii wyborczej nie odnosi się do podstawowych spraw, jakimi żyją ludzie, jak praca, mieszkania, bezpieczeństwo egzystencjalne, właściwe funkcjonowanie pomocy społecznej i urzędów pracy czy upodmiotowienie obywatelek i obywateli.   
 
Podczas spotkania wskazałyśmy na neoliberalne ramy i rolę dyskursu transformacji, który uprzywilejował podmioty przedsiębiorcy czy inwestora oraz rekonstruował państwo jako firmę, czego wyrazami są rekonstrukcja języka i wprowadzenie metod zarządzania przedsiębiorstwem oraz siatki pojęciowej z ekonomii do zarządzania państwem (klienci pomoc społecznej, usługi publiczne). Sfera społeczna (edukacja, ochrona zdrowia, kultura, zabezpieczenia społeczne) poddawane są marketyzacji (zarządzane są  zgodnie z logika przedsiębiorstwa, tak jakby były prywatnymi firmami, w którychpriorytet stanowi efektywność ekonomiczna), a także są prywatyzowane (np. za pośrednictwem partnerstw publiczno-prywatnych). Ludzie tracą wówczas szereg praw nabytych, a odpowiedzialność za opiekę jest reprywatyzowana do rodzin i na barki kobiet. 

Można więc  mówić o transformacji jako o neoliberalnej rewolucji, dokonywanej metodą inkrementalnych kroków i przeobrażania prawa. Politycy deklarują kontynuację i intensyfikację tych polityk. O ile w "prawoczłowiekowej" Konstytucji  z 1997  roku (do której należy dopisać prawa związane z orientacją oraz tożsamością psychoseksualną i prawa reprodukcyjne) oraz w patriarchalnym projekcie Konstytucji wg PiS z 2010 źródłem prawa jest godność osoby ludzkiej,  w dokumencie "Polska 2030 – wyzwania rozwojowe", napisanym przez  kierowany przez Michała Boniego zespół doradców  Prezesa Rady Ministrów – proponowane są rewizja i przepisanie treści prawa  pod kątem zgodności z "rynkiem". Także instytucje aparatu sprawiedliwości mają być poddane efektywności ekonomicznej i prywatyzowane. 

W dyskusji wielokrotnie powracałyśmy do potrzeby wprowadzania  mechanizmów demokracji uczestniczącej i upodmiotowienia i zwracałyśmy uwagę, że obecne podejścia do konsultacji (na przykład w sprawie programów rewitalizacji czy w decyzjach o budowie elektrowni atomowych, w planach zagospodarowania czy planach rozwoju kraju) - są fikcją.

Konieczne budowanie jest nowej siatki pojęciowej i krytycznego dyskursu, usytuowanego w doświadczeniach tzw. wykluczenia społecznego. Elementy siatki pojęciowej, jakie już rozwijamy w naszych organizacjach, to:

• niepodzielne i uniwersalne prawa człowieka
• sprawiedliwość reprodukcyjna
• prymat ekonomii opieki  (podtrzymywanie życia i rozwój  jednostek i reprodukcja społeczna) nad sferą produkcji towarów i usług, która powinna pełnić służebną rolę wobec ekonomii opieki i zabezpieczania podstawowych potrzeb
• sfera społeczna (ochrona zdrowia, edukacja, kultura, zabezpieczenia społeczne) są dobrem wspólnym inie powinny być poddane neoliberalnej logice prywatyzacji, konkurencyjności i efektywności, ale uniwersalnym i niepodzielnym prawom człowieka - dostęp do sfery społecznej musi być finansowany ze środków publicznych
• upodmiotowienie  (upełnomocnianie, sprawczość) i partycypatywna, deliberatywna demokracja czy demokracja uczestnicząca

Inne podmioty polityki - widzialność i sprawczość dla kobiet i mężczyzn żyjących  w ubóstwie, w kontekście braku bezpieczeństwa egzystencjalnego  na warunkach prekariatu, i tak zwanych mniejszości – w formie badań uczestniczących, analiz feministycznych, materiałów filmowych, warsztatów organizowanych z udziałem uczestniczek badań, animacja i wspieranie organizowanie się tych grup.

Współudział w artykulacji postulatów politycznych tych grup i docieranie z nimi do decydentów, organizacja forum społecznych – działania na rzecz zmian priorytetów w polityce Uwidacznianie i przeciwdziałanie dyskryminacji krzyżowej, analiza intersekcjonalna i strategiczna litygacja na rzecz grup doświadczających krzywdy i ucisku, wprowadzanie perspektywy praw człowieka w relacjach między państwem a "grupami dyskryminowanymi".

Rzecznictwo i działalność strażnicza  – na przykład  stworzenie odpowiednika Biura Poselskiego, w którym złożyć skargi i podejmować interwencje.

Osoby zainteresowane współudziałem w tworzeniu sieci zapraszamy na spotkanie 18 lipca  (niedziela), od 15.00 w Warszawie, w klubokawiarni Amsterdam, przy Jana Pawła 43a/30b (w podziemiach) .

W programie:
Panel: "Co Lesbijki myśla o państwie?"
Dyskusja o sieci i podsumowanie projektu wyborczego.
Dalsze plany, w tym nasze propozycje na Polskie Forum Społeczne.

wydarzenie odbywa się w ramach inicjatywy POMADA.

Urynkowienie społeczeństwa obywatelskiego, NGOizacja, warunki działania.
Tzw. grupy mniejszosciowe i dyskryminacja krzyżowa.
Państwo to  nie jest firma. Nie zgadzamy się na reprywatyzację sfery społecznej: spotkania na temat edukacji, ochrony zdrowia, kultury, zabezpieczeń społecznych.

Uczestniczkami sieci są organizacje i indywidualne osoby.
Sieć ma zasięg ogólnokrajowy.
Budujemy więzi między organizacjami, dzielimy się informacjami na temat działań i planów. Współpracujemy, żeby stworzyć zasoby dla krytyki i aktywizmu: raporty na temat kobiet z różnych grup społecznych i analizy – żeby się nie  dublować i tworzyć całościowy obraz tego, co się dzieje.
Nie przyjmujemy jednej strategii, uznajemy, że różne działania wspólpracujących organizacji są komplementarne.

Jeśli chcesz współtworzyć LSF Rozgwiazda, napisz do nas na adres Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. .